Nis regjistrimi gjenetik i ariut të murrmë në Maqedoni
Për herë të parë në vend po zhvillohet një monitorim kombëtar gjenetik që synon të përcaktojë më saktë numrin e arinjve të murrmë, shpërndarjen e tyre dhe gjendjen e diversitetit gjenetik të kësaj specieje të mbrojtur.
Nisma është ndërmarrë nga Shoqata Ekologjike e Maqedonisë (MED), në bashkëpunim me Ministrinë e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor. Hulumtimi do të zhvillohet kryesisht në zonat malore të pjesës perëndimore të vendit, duke përfshirë hapësirat nga Mali i Zi i Shkupit dhe Sharri në veri, deri në Pelister, Nixhë dhe Kozhuf në jug.
Synohen rreth 900 mostra deri në fund të vitit
Në kuadër të projektit, deri në përfundim të vitit 2026 planifikohet të mblidhen afërsisht 900 mostra gjenetike. Të dhënat e mbledhura do të ndihmojnë studiuesit të krijojnë një pasqyrë më të qartë për madhësinë dhe përhapjen e popullatës së ariut të murrmë në vend.
Pjesë e procesit do të jenë persona që lëvizin dhe punojnë rregullisht në natyrë. Në mbledhjen e mostrave do të angazhohen pylltarë, roje gjahu, kujdestarë të zonave të mbrojtura, gjuetarë, mbledhës të frutave të egra dhe bimëve mjekësore, por edhe alpinistë, çiklistë dhe qytetarë të tjerë që frekuentojnë zonat malore.
Popullata e ariut shtrihet në një pjesë të madhe të Ballkanit
Hulumtimi fokusohet në popullatën dinariko-pindike të ariut të murrmë, e cila shtrihet në një territor të gjerë, nga Alpet deri në Detin Egje.
Sipas vlerësimeve, kjo popullatë përbëhet nga rreth 4 mijë arinj dhe konsiderohet si popullata më e madhe e ariut të murrmë në Evropë.
Jashtëqitjet përdoren për identifikimin e individëve
Për monitorimin nuk është e nevojshme kapja apo shqetësimi i kafshëve. Procesi zhvillohet në mënyrë jo-invazive, duke mbledhur gjurmët biologjike që arinjtë lënë pas në habitatin e tyre natyror.
Një nga materialet kryesore që do të mblidhet është jashtëqitja e ariut. Nga këto mostra laboratorët mund të nxjerrin informacionin gjenetik dhe të përcaktojnë gjenotipin e individëve.
Aleksandar Stojanov, koordinator i projektit në Shoqatën Ekologjike të Maqedonisë, shpjegon se profili gjenetik mund të shërbejë si një lloj “gjurme gishti” për secilin ari, duke mundësuar identifikimin dhe dallimin e individëve brenda popullatës.
Përmes këtij monitorimi pritet të sigurohen të dhëna më të sakta për numrin e arinjve të murrmë në vend, zonat ku ata janë të përhapur dhe larminë e tyre gjenetike, informacione që mund të jenë të rëndësishme për mbrojtjen dhe menaxhimin e ardhshëm të kësaj specieje.
