Shporta minimale sindikale e muajit gusht tregon se një familje me katër anëtarë në Maqedoninë e Veriut ka nevojë për 68.675 denarë për të mbuluar nevojat themelore mujore. Nëse familja nuk ka shtëpi të vetën dhe paguan qira për një banesë prej 60 metrash katrorë, shuma rritet në 84.050 denarë.
Grand Kozmetik
Pas këtyre dy numrave fshihet një pamje shumë më konkrete se sa ajo që jep lajmi i zakonshëm statistikor për rritjen ose rënien e shportës me disa qindra denarë.
Janë 25.032 denarë për ushqim dhe pije. Më shumë se 7.000 denarë për arsim. Mbi 6.500 denarë për veshje dhe këpucë. Më shumë se 5.000 denarë për transport. Fatura për strehim, komunikime, higjienë, shëndet, kulturë.
Dhe e gjithë kjo përpara se familja të fillojë të flasë për kursime, një shpenzim të paplanifikuar më të madh, kredi, riparim makine, dentist, pushime ose blerjen e diçkaje që nuk hyn në kuadrin e nevojave minimale, përcjell Pa Censurë.
Fatura më e madhe është ajo e pazarit në market
Nga totali prej 68.675 denarësh, 25.032 denarë në gusht shkojnë për ushqim dhe pije. Kjo përbën rreth 36,4 për qind të të gjithë buxhetit minimal familjar.
Nëse kjo shumë ndahet matematikisht në 31 ditë, një familje me katër anëtarë disponon rreth 807 denarë në ditë për ushqim dhe pije.
Ose rreth 202 denarë në ditë për çdo anëtar të familjes.
Ky llogaritje ndoshta tregon më mirë thelbin e fjalës “minimale” në shportën sindikale. Nuk bëhet fjalë për një buxhet të harxhimit luksoz, por për një përpjekje për të matur sa kushton mbulimi i nevojave të përditshme të një ekonomie shtëpiake.
Edhe më ilustruese është krahasimi me pagën minimale.
Paga minimale neto në Maqedoni nga muaji mars i këtij viti është 26.046 denarë. Kjo do të thotë se një pagë e tërë minimale është vetëm 1.014 denarë më e lartë se shpenzimi mujor i llogaritur për ushqim dhe pije të një familjeje me katër anëtarë.
Nëse një pagë minimale praktike harxhohet për ushqim, prej saj nuk mbetet pothuajse asgjë për energji elektrike, ujë, transport, telefon, veshje, ilaçe ose nevoja shkollore, transmeton Pa Censurë.
Veshje, arsim, transport… zërat e vegjël krijojnë një faturë të madhe
Zëri i dytë më i madh në shportën e gushtit është arsimi, për të cilin janë llogaritur 7.192 denarë.
Për veshje dhe këpucë nevojiten 6.511 denarë.
Shpenzimet themelore për strehim, në të cilat përfshihen uji, energjia elektrike, ngrohja dhe shpenzime të tjera të banesës, janë rreth 6.400 denarë.
Për rekreacion dhe kulturë janë llogaritur 5.592 denarë, ndërsa për transport 5.175 denarë.
Komunikimet sjellin edhe 3.677 denarë në muaj, higjiena personale dhe ajo e shtëpisë 2.692 denarë, ndërsa shpenzimet shëndetësore 1.196 denarë.
Në shportë janë llogaritur edhe 4.131 denarë për kategorinë restorante dhe hotele, si dhe 1.100 denarë për mallra dhe shërbime të tjera.
Të shikuara veç e veç, disa nga këto shuma ndoshta nuk duken dramatike. Por buxheti familjar nuk paguhet kategori pas kategorie. Të gjitha faturat mbërrijnë në të njëjtin muaj dhe paguhen nga të njëjtat të ardhura.
Pikërisht këtu numri 68.675 denarë merr një kuptim tjetër.
I ndarë në të gjithë gushtin, ai do të thotë se ekonomia shtëpiake duhet të sigurojë mesatarisht rreth 2.215 denarë për çdo ditë të muajit për të mbajtur konsumin që parashikon shporta minimale.
… Dhe pastaj vjen qiraja
Ndryshimi më i madh ndodh te familjet që nuk kanë banesë të vetën.
LSM llogarit se qiraja e një banese prej 60 metrash katrorë shton edhe 15.375 denarë në nevojat minimale mujore.
Kështu shporta prej 68.675 denarësh bëhet 84.050 denarë.
Vetë mungesa e strehimit të vet, sipas kësaj llogaritjeje, e rrit buxhetin minimal të nevojshëm familjar me më shumë se 22 për qind.
Në një rast të tillë, shpenzimi total për strehim i afrohet 22.000 denarëve në muaj dhe bëhet pothuajse një e katërta e të gjithë buxhetit familjar.
Në nivel ditor, familja nuk duhet më të sigurojë rreth 2.215, por afërsisht 2.711 denarë.
Dallimi është pothuajse 500 denarë çdo ditë vetëm për shkak se shtëpia ku jeton familja nuk është e saj.
Dy paga minimale… të pamjaftueshme
Nëse në një familje me katër anëtarë dy anëtarë fitojnë pagë minimale prej 26.046 denarësh secili, në shtëpi hyjnë gjithsej 52.092 denarë në muaj.
Deri te shporta minimale pa qira mungojnë 16.583 denarë.
Nëse e njëjta familje jeton me qira, mungesa rritet në 31.958 denarë.
Praktike, dy paga minimale mbulojnë vetëm rreth tre të katërtat e shportës minimale pa qira. Te një familje që paguan banesë, hendeku bëhet edhe më i thellë.
Kjo nuk do të thotë se çdo ekonomi shtëpiake maqedonase shpenzon saktësisht 68.675 ose 84.050 denarë. Familjet kanë numër të ndryshëm anëtarësh, të ardhura të ndryshme, zakone të ndryshme dhe shpenzime të ndryshme për strehim.
Por shporta tregon diçka tjetër: sa shumë nevojitet përpara se të fillojë fare biseda për jetën mbi minimumin.
Në shikim të parë, gushti nuk solli një rritje të madhe mujore. Shporta minimale sindikale në korrik ishte 68.498 denarë, që do të thotë se në gusht u rrit me 177 denarë.
Por krahasimi me një muaj më parë mund të fshehë pamjen më të gjatë.
Krahasuar me gushtin e vitit të kaluar, shporta minimale është më e lartë me 3.168 denarë. Vetëm për ushqim dhe pije familjeve tani u nevojiten 968 denarë më shumë se një vit më parë.
Për një ekonomi shtëpiake që çdo muaj e përshtat buxhetin deri në disa mijëra denarët e fundit, ky ndryshim nuk është abstraksion statistikor. Ai duhet të gjendet në pagë, në punë shtesë, në ulje të konsumit ose në heqjen dorë nga ndonjë zë tjetër.
Prandaj shporta e gushtit mund të lexohet edhe ndryshe.
Nga 68.675 denarë, më shumë se 25.000 tashmë janë të rezervuara për ushqim. Edhe rreth 7.200 për arsim. Pastaj vijnë veshja, strehimi, transporti, telefonat, higjiena dhe shëndeti.
Dhe nëse familja në fund të muajit duhet të lërë para edhe për qira, pragu nuk është më 68.675, por 84.050 denarë.
