Njoftimi i ministres së Arsimit, Vesna Janevska, për mbylljen e rreth njëzet shkollave periferike në të gjithë vendin ngre pyetje serioze për drejtimin në të cilin po lëviz sistemi ynë arsimor dhe, më e rëndësishmja, për gjendjen demografike të Maqedonisë.
Edhe pse shpjegimi se “pesë fëmijë në pesë paralele nuk janë as arsimim, as socializim”, në shikim të parë tingëllon logjik nga aspekti pedagogjik, një masë e tillë, e parë në një kontekst më të gjerë, përbën një goditje të rëndë për zonat rurale tashmë të brishta.
Mbyllja e shkollës në një fshat shpesh shënon fillimin e fundit të tij. Shkolla nuk është vetëm një objekt ku zhvillohet mësimi; ajo është qendra e komunitetit, simbol i jetës dhe i së ardhmes. Kur shteti mbyll derën e shkollës lokale, në fakt u dërgon mesazh familjeve të reja që kanë mbetur aty se e ardhmja e tyre nuk është në atë vend. Kjo nxit drejtpërdrejt largimin e mëtejshëm të banorëve, qoftë drejt qyteteve më të mëdha, qoftë, edhe më shpesh, jashtë vendit.
Ministrja pretendon se udhëtimi deri te shkolla më e afërt, edhe nëse ajo ndodhet disa kilometra larg, nuk përbën problem dhe se kjo është praktikë në qytetet e mëdha. Por krahasimi i zonave urbane me ato rurale është i papërshtatshëm. A është marrë parasysh infrastruktura? A janë rrugët drejt këtyre fshatrave të sigurta gjatë kushteve të dimrit? A është siguruar transport cilësor dhe i rregullt për këta fëmijë, të cilët tani do të duhet të udhëtojnë çdo ditë? Barra e këtyre “reformave” bie padrejtësisht mbi shpinën e fëmijëve të zonave rurale dhe prindërve të tyre.
Edhe pse rënia e numrit të nxënësve i atribuohet uljes së natalitetit, nuk mund të anashkalohet fakti se pikërisht politika të tilla të centralizimit dhe shkurtimit të shërbimeve bazë në vendbanimet më të vogla janë katalizatorë të shpopullimit. Në vend që shteti të kërkojë zgjidhje kreative – përmes investimeve në digjitalizim, përmirësimit të kushteve për personelin arsimor në zonat rurale dhe zhvillimit rajonal me qëllim mbajtjen e popullsisë – ai zgjedh hapin më të lehtë administrativ: mbylljen e shkollës.
Arsyetimi se kjo bëhet për “socializim” dhe “arsim më cilësor” është një ngushëllim i dobët për familjet që mbeten pa infrastrukturën bazë në vendbanimin e tyre. Ndoshta në letër këto shifra do të nënkuptojnë kursim financiar për Ministrinë, por çmimi afatgjatë që shoqëria do të paguajë përmes shuarjes së rajoneve të tëra është shumë më i lartë.
Optimizimi nuk duhet të nënkuptojë kapitullim përballë krizës demografike.
